{"id":432,"date":"2023-07-07T16:38:20","date_gmt":"2023-07-07T13:38:20","guid":{"rendered":"https:\/\/birtug.com\/?p=432"},"modified":"2023-08-14T18:39:13","modified_gmt":"2023-08-14T15:39:13","slug":"bir-dert-adami-muhammed-ikbal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/2023\/07\/07\/bir-dert-adami-muhammed-ikbal\/","title":{"rendered":"Bir Dert Adam\u0131: Muhammed \u0130kbal"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130slam \u00e2lemi zor durumdayd\u0131. Eli silah tutan yi\u011fitler Yemen\u2019de, Trablusgarp\u2019ta, Balkanlar ve di\u011fer a\u00e7\u0131lan bir\u00e7ok cephede \u015fehit d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bu ac\u0131 g\u00fcnlerde Lahor\u2019da zaman zaman a\u00e7\u0131k hava mitingleri yap\u0131l\u0131yor, T\u00fcrklerin Trablus ve Balkan sava\u015flar\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi o zor g\u00fcnlerle ilgili M\u00fcsl\u00fcmanlar bilgilendiriliyordu. Bir g\u00fcn yine binlerce insan\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131k hava mitingi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kalabal\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na kara ya\u011f\u0131z bir adam \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u201c<strong>Peygamber Efendimizin Huzurunda<\/strong>\u201d adl\u0131 \u015fiirini duygu y\u00fckl\u00fc bir sesle okuyordu. O ki\u015fi Muhammed \u0130kbaldi. M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u2019\u00fcn kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 Hint K\u0131ta\u2019s\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcmanlara, \u00f6zellikle y\u00fcksekokul gen\u00e7lerine anlat\u0131yordu. Muhammed \u0130kbal bu \u015fiirinde kendisinin melekler taraf\u0131ndan, Peygamber Efendimizin huzuruna g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Peygamber Efendimizle aras\u0131nda \u015f\u00f6yle bir konu\u015fma ge\u00e7ti\u011fini anlat\u0131r. Efendimizin huzuruna \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda Peygamberimiz \u0130kbal\u2019e,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;\u201c\u0130kbal! Sen d\u00fcnya bah\u00e7esinden g\u00fczel bir koku gibi \u00e7\u0131k\u0131p geldin, oradan bize ne hediye getirdin?\u201d diye sorar. \u0130kbal bu soruya \u015f\u00f6yle cevap verir, \u201cYa Resulallah, d\u00fcnyada huzur ve rahat kalmad\u0131. \u00d6zlem duydu\u011fumuz hayat ele ge\u00e7miyor. Bah\u00e7elerde binlerce lale ve g\u00fcl var. Fakat hi\u00e7birinde vefa kokusu yok. Ancak, huzurunuza arma\u011fan olarak bir \u015fi\u015fe getirdim. Bu \u015fi\u015fede o derece k\u0131ymetli bir \u015fey var ki bunu cennette bile bulmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u015fi\u015fede \u00fcmmetinizin \u015feref ve haysiyeti vard\u0131r. Bu \u015fi\u015fede, Trablus\u2019ta \u015fehit d\u00fc\u015fen kahraman T\u00fcrk askerinin kan\u0131 vard\u0131r.\u201d<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a>&nbsp;diyerek \u0130slam\u2019\u0131n son savunucusu olan aziz \u015fehitlerin kan\u0131n\u0131 getirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muhammed \u0130kbal, Mill\u00ee M\u00fccadele y\u0131llar\u0131nda da milletimize deste\u011fini hep s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bu destekle ilgili anlat\u0131lan \u015fu olay \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. \u201c\u00c7anakkale\u2019de sava\u015f\u0131n en s\u0131cak anlar\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda, yine Pakistan\u2019\u0131n Lahor kentinde, en b\u00fcy\u00fck alanlardan birinde, halk\u0131n b\u00fcy\u00fck bir tevecc\u00fch g\u00f6sterdi\u011fi muhte\u015fem bir miting d\u00fczenlenir. Mitingin amac\u0131 \u00c7anakkale\u2019de \u00e7arp\u0131\u015fan T\u00fcrklere yard\u0131m ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc asker toplamakt\u0131r. Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun fakir olmas\u0131na ra\u011fmen, meydanlara serilen yard\u0131m sergilerine, kulaklar\u0131ndaki k\u00fcpelerini, parmaklar\u0131ndaki alyanslar\u0131, evdeki e\u015fyalar\u0131n\u0131 satarak elde ettikleri paralar\u0131 getirirler. Muhammed \u0130kbal \u00e7\u0131kar k\u00fcrs\u00fcye halka bir konu\u015fma yapar.<br>\u0130kbal ile meydandaki herkes h\u00fcng\u00fcr h\u00fcng\u00fcr a\u011flamaktad\u0131r. G\u00f6nderilen maddi yard\u0131mlar\u0131n yan\u0131nda dua da ederler \u00c7anakkale\u2019deki karde\u015flerine. \u0130\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 son kuru\u015flar\u0131n\u0131 da verdikleri yetmezmi\u015f gibi cephede sava\u015fmak \u00fczere g\u00f6n\u00fcll\u00fc yaz\u0131l\u0131rlar. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi bir yana sessizce ger\u00e7ekle\u015fen bir olay daha ya\u015fan\u0131r o g\u00fcn. \u0130\u015fte inan\u00e7 i\u015fte karde\u015flik bu, dedirten ve y\u00fcrekleri par\u00e7alayan o olay \u015f\u00f6yledir: Meydandaki bu muhte\u015fem mitinge kuca\u011f\u0131ndaki yeni do\u011fmu\u015f bebe\u011fi ile gelen bir anne, yeni dul kalm\u0131\u015f ve verecek bir \u015feyi olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7erisinde k\u0131vranmaktad\u0131r. Fakat birden h\u0131zl\u0131 ad\u0131mlarla oradan uzakla\u015f\u0131r. Nihayetinde zengin bir efendi kona\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde durur. Kap\u0131y\u0131 \u00e7alar ve efendi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek istedi\u011fini s\u00f6yler hizmetk\u00e2rlara. Dilenci zannederler ve almak istemezler kad\u0131n\u0131. Fakat \u0131srar eder kad\u0131n ve \u00e7\u0131kar\u0131rlar efendinin huzuruna. Efendi sorar \u201cne istiyorsun\u201d diye. Cevap verir kad\u0131n; Bebe\u011fimi sana satmak istiyorum. O devir de hizmet\u00e7i olabilecek k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u00e7ocuklar sat\u0131lmaktad\u0131r. Fakat bu yeni do\u011fmu\u015f bir bebektir. Hangi anne, can\u0131ndan \u00e7ok sevdi\u011fi yavrusunu hangi sebeple satmak ister? Zengin efendi sorar ama cevap alamaz kad\u0131ndan. Merak eden efendi \u00e7ocu\u011fu al\u0131r. Paray\u0131 verir, kad\u0131n\u0131 takip etmelerini emreder hizmetk\u00e2rlar\u0131na. Lahor\u2019daki miting meydan\u0131na kadar takip ederler kad\u0131n\u0131. Kad\u0131n paray\u0131 oldu\u011fu gibi meydandaki sergiye b\u0131rak\u0131r. Hizmetk\u00e2rlar efendiye anlat\u0131rlar olay\u0131. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7erisinde kalan efendi, bulup getirin o kad\u0131n\u0131 der. Bulurlar, huzuruna getirirler kad\u0131n\u0131. Efendi; Sen s\u00f6ylemedin ama ben seni takip ettirdim ve paran\u0131 \u00c7anakkale\u2019ye g\u00f6nderilmek \u00fczere ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim. Bunu ni\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bana anlatmak zorundas\u0131n der. Kad\u0131n, efendiye d\u00f6nerek, \u015f\u00f6yle der: \u015eimdi sen diyorsun ki; \u00c7anakkale\u2019ye g\u00f6nderilecek bir silah i\u00e7in koklamaya doyamad\u0131\u011f\u0131n yavrunu niye satt\u0131n \u00f6yle mi? Osmanl\u0131 zay\u0131f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden beridir, yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131za kadar gelen \u0130ngilizlerin yapt\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcmler ortada. Bug\u00fcn Muhammed \u0130kbal dedi ki; \u201cE\u011fer Osmanl\u0131n\u0131n son kalesi olan \u00c7anakkale\u2019de ge\u00e7ilirse, hilafet kalmaz ve iyi bilin ki s\u0131ra sizdedir. E\u011fer \u0130ngiliz buraya da gelir, namusumuza el uzan\u0131r, bayrak iner, vatan topra\u011f\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131n \u00e7izmeleri alt\u0131nda \u00e7i\u011fnenirse, \u00e7ocu\u011fum olsa ne olur, olmasa ne olur. \u0130\u015fte bu y\u00fczden hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden satt\u0131m yavrumu. \u0130ngilizlere k\u00f6le olaca\u011f\u0131na size hizmetk\u00e2r olsun\u2026\u201d<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a> \u0130kbalin y\u00fcrekten inanarak yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalar M\u00fcsl\u00fcmanlarda b\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k buluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fctefekkir, m\u00fcnevver, \u015fair ve filozof olan Muhammed \u0130kbal, Pencap eyaletinin Ke\u015fmir s\u0131n\u0131rlar\u0131 yak\u0131n\u0131ndaki Siy\u00e2lk\u00fbt \u015fehrinde d\u00fcnyaya geldi. Do\u011fum tarihini kendisi 8 Kas\u0131m 1877 olarak belirtir. \u0130kisi erkek d\u00f6rd\u00fc k\u0131z olan karde\u015flerin en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc. S\u00fbf\u00ee me\u015frepli bir ki\u015fi olan babas\u0131 Nur Muhammed ve annesi \u0130mam B\u00eeb\u00ee\u2019nin onun din\u00ee \u015fahsiyetinin geli\u015fmesinde \u00f6nemli etkisi olmu\u015ftur. \u0130kbal, ilk ve orta \u00f6\u011frenimini Siy\u00e2lk\u00fbt\u2019ta g\u00f6rd\u00fc. 1895\u2019te Lahor\u2019da H\u00fck\u00fcmet Koleji\u2019nde felsefe ve hukuk dersleri okudu. Yeti\u015fme \u00e7a\u011f\u0131nda \u0130kbal\u2019in \u00fczerinde iki ki\u015finin \u00f6nemli tesiri oldu. Onlardan biri, \u00e7ocukluktan itibaren ilminden ve ir\u015fad\u0131ndan yararland\u0131\u011f\u0131 Mevl\u00e2n\u00e2 M\u00eer Hasand\u0131r. Di\u011feri ise hocas\u0131 Thomas Arnold\u2019dur. Thomas Arnold, \u0130kbal\u2019in yetene\u011fini fark etmi\u015f ve Cambridge \u00dcniversitesi\u2019ne gitmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. 1907\u2019de Cambridge\u2019deki \u00f6\u011frenimini tamamlad\u0131ktan sonra M\u00fcnih\u2019e giderek felsefe doktoru oldu.Ard\u0131ndan Lahor\u2019a d\u00f6nen \u0130kbal, iki y\u0131l kadar felsefe dersleri okuttu. \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu durum, \u0130kbal\u2019i M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir R\u00f6nesans ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gerekti\u011fi fikrine y\u00f6neltti. 1928-1929\u2019da \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yeniden in\u015fas\u0131 \u00fczerine konferanslar verdi. 1930\u2019da Allah\u00e2b\u00e2d\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen Hindistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birli\u011fi\u2019nin y\u0131ll\u0131k toplant\u0131s\u0131na ba\u015fkanl\u0131k yapt\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z Pakistan Devleti\u2019nin kurulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ilk ciddi ad\u0131m, \u0130kbal\u2019in bu toplant\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda ortaya koydu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncelerle at\u0131ld\u0131. 1931 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan II. Milletleraras\u0131 \u0130sl\u00e2m Konferans\u0131\u2019nda D\u00fcnya \u0130sl\u00e2m Kongresi\u2019nin ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na getirildi.<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130kbal 1934\u2019te g\u0131rtlak kanserine yakaland\u0131 ve sesini kaybetti. Daha sonra g\u00f6zlerini de kaybetti. Bu s\u0131rada okumalara o\u011flu Cavid\u2019in yard\u0131m\u0131yla devam etti. \u0130leriki zamanlarda madd\u00ee problemler ya\u015famaya ba\u015flad\u0131. Buna ra\u011fmen gerek halk\u0131n\u0131n gerekse \u0130sl\u00e2m \u00e2leminin meseleleri ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 aral\u0131ks\u0131z s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 1937\u2019de, \u00fclkesindeki M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n en b\u00fcy\u00fck lideri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Muhammed Ali Cinnah\u2019a, Hindistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi hususundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini i\u00e7eren bir mektup yazd\u0131. 21 Nisan 1938\u2019de 61 ya\u015f\u0131nda vefat etti. Cenazesi \u00e7ok kalabal\u0131k bir cemaat taraf\u0131ndan k\u0131l\u0131nd\u0131 ve Lahor\u2019daki Mescid-i \u015e\u00e2h\u00ee\u2019nin minaresi dibine defnedildi.<a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muhammed ikbal \u00f6nce Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019i ezberledi. Sonra Mir Hasan\u2019dan Fars\u00e7a, Arap\u00e7a ve \u015fiir sanat\u0131 \u00fczerine e\u011fitim ald\u0131. Parlak bir zek\u00e2ya sahip olan \u0130kbal, do\u011fu ve bat\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda gerekli olan dilleri \u00f6\u011frenmi\u015fti. Anadili Pencabi olmas\u0131na ra\u011fmen, ilmi ve edebi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Urduca, Fars\u00e7a ve \u0130ngilizce kulland\u0131. Ayr\u0131ca Arap\u00e7a, Almanca ve Sanskrit\u00e7e de biliyordu. \u0130kbal, \u015fiirlerini Fars\u00e7a ve Urduca; nesirlerini de Urduca ve \u0130ngilizce yazmay\u0131 tercih etti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do\u011fu ve bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini iyice tan\u0131d\u0131ktan sonra kendi fikirlerini ortaya koydu. \u0130nanc\u0131n hayata aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde bir anlam\u0131 olaca\u011f\u0131na inanan \u0130kbalin sade ve m\u00fctevaz\u0131 bir hayat\u0131 vard\u0131. Hedefe Kur\u2019an ve s\u00fcnnetten beslenen \u201c\u0130nsan-\u0131 K\u00e2mil\u201d i koydu. Okumaya o kadar \u00f6nem verirdi ki bazen yeme ve i\u00e7meyi bile unuttu\u011fu olurdu. \u201cVar\u0131m\u0131z yo\u011fumuz kitap ve hikmettir\u201d diyerek okuma, \u00f6\u011frenme, d\u00fc\u015f\u00fcnme ve \u00fcretmeye vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6nemli eserlerinden biri \u201c<strong>Cavidname<\/strong>\u201d dir. \u0130kbal, bu eserinde bir g\u00f6ky\u00fcz\u00fc gezisine \u00e7\u0131kar, \u00e7e\u015fitli gezegenleri dola\u015f\u0131r. Bir\u00e7ok ki\u015fiyle tan\u0131\u015f\u0131p konu\u015fur. Kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde o\u011flu Cavid\u2019e seslenir. Onun \u015fahs\u0131nda gen\u00e7li\u011fe bu dinin mesaj\u0131n\u0131 duyurmak ister. Di\u011fer bir \u00f6nemli eseri de <strong>\u201c\u0130sl\u00e2m\u2019da<\/strong> <strong>Dini D\u00fc\u015f\u00fcncenin Yeniden \u0130n\u015fas\u0131<\/strong>\u201d d\u0131r. Bu eser verdi\u011fi konferanslar\u0131 i\u00e7erir. Di\u011fer eserlerinden baz\u0131lar\u0131 ise \u015funlard\u0131r: <strong>Kervan\u0131n \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131<\/strong>, 1924, Lahor, <strong>Benli\u011fin S\u0131rlar\u0131<\/strong>, 1915, Lahor, <strong>Do\u011fu\u2019nun Mesaj\u0131<\/strong>, 1923, Lahor,<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Armag%C3%A2n-%C4%B1_Hicaz&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><strong> Hicaz<\/strong><\/a><strong>&nbsp;Arma\u011fan\u0131<\/strong> 1938, Lahor, <a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Cebrail%27in_Kanad%C4%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1\"><strong>Cebrail&#8217;in Kanad\u0131<\/strong><\/a>,1935, Lahor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ramazan Tun\u00e7, <strong>Muhammed \u0130kbal<\/strong>, Beyan Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1984.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mehmet S. Ayd\u0131n, \u201c<strong>Muhammed \u0130kbal<\/strong>\u201d, T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130slam Ansiklopedisi, C 22, Ankara, 2000.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"http:\/\/www.timeturk.com\/tr\/2012\/11\/09\/muhammed-ikbal-bugun-dogdu.html\">http:\/\/www.<strong>timeturk.com\/t<\/strong>r\/2012\/11\/09\/muhammed-ikbal-bugun-dogdu.html<\/a> (eri\u015fim, 18.01.2016)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.haber7.com\/tarih-ve-fikir\/haber\/1909468-turkiyenin-hic-bir-zaman-unutamadigi-iyilik\">https:\/\/www.<strong>haber7.com\/tarih-ve-fikir<\/strong>\/haber\/1909468-turkiyenin-hic-bir-zaman-unutamadigi-iyilik<\/a>,(eri\u015fim, 6. 7. 2020).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Necati Ayd\u0131n, \u201c<strong><em>Muhammed \u0130kbal\u2019in \u00c7anakkale R\u00fcyas\u0131<\/em><\/strong>\u201d \u00d6nce Vatan Gazetesi, 24 Nisan 2017. (6.7. 2020).<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a> Ramazan Tun\u00e7, <strong>Muhammed \u0130kbal<\/strong>, s. 30; Necati Ayd\u0131n, \u201c<strong><em>Muhammed \u0130kbal\u2019in \u00c7anakkale R\u00fcyas\u0131<\/em><\/strong>\u201d \u00d6nce Vatan Gazetesi, 24 Nisan 2017. (6.7.2020).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> <a href=\"http:\/\/www.timeturk.com\/tr\/2012\/11\/09\/muhammed-ikbal-bugun-dogdu.html\">http:\/\/www.timeturk.com\/tr\/2012\/11\/09\/muhammed-ikbal-bugun-dogdu.html<\/a> (eri\u015fim, 18.01.2016); Bkz. <a href=\"https:\/\/www.haber7.com\/tarih-ve-fikir\/haber\/1909468-turkiyenin-hic-bir-zaman-unutamadigi-iyilik\">https:\/\/www.haber7.com\/tarih-ve-fikir\/haber\/1909468-turkiyenin-hic-bir-zaman-unutamadigi-iyilik<\/a> (eri\u015fim, 6.7. 2020).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a> Mehmet S. Ayd\u0131n \u201c<strong>Muhammed \u0130kbal<\/strong>\u201d, T\u00fcrkiye Diyanet Vakf\u0131 \u0130slam Ansiklopedisi, C 22, s. 17.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> Mehmet S. Ayd\u0131n,<strong> age<\/strong>, C 22, s. 18.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130slam \u00e2lemi zor durumdayd\u0131. Eli silah tutan yi\u011fitler Yemen\u2019de, Trablusgarp\u2019ta, Balkanlar ve di\u011fer a\u00e7\u0131lan bir\u00e7ok cephede \u015fehit d\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bu ac\u0131 g\u00fcnlerde Lahor\u2019da zaman zaman a\u00e7\u0131k hava mitingleri yap\u0131l\u0131yor, T\u00fcrklerin Trablus ve Balkan sava\u015flar\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi o zor g\u00fcnlerle ilgili M\u00fcsl\u00fcmanlar bilgilendiriliyordu. Bir g\u00fcn yine binlerce insan\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131k hava mitingi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kalabal\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na kara ya\u011f\u0131z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":433,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[108,109,110,111,112,199],"class_list":["post-432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biyografi","tag-muhammed-ikbal","tag-turk-askeri","tag-pakistan","tag-canakkale-savasi","tag-cavidname","tag-199"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=432"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":434,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/432\/revisions\/434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/birtug.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}